ในวันที่ร่วงโรย และไร้เรี่ยวแรง การเดินทางเพื่อเสาะแสวงหาบริการที่ดีที่สุดจากสถานพยาบาลที่ดีที่สุดมาตอบสนองความต้องการยามเจ็บไข้ คำตอบสุดท้ายอาจขอเพียงแค่ได้มีบุคคลใกล้ชิดที่พร้อมช่วยเหลือดูแลด้วยใจ

รองศาสตราจารย์ ดร.พูลสุข เจนพานิชย์ วิสุทธิพันธุ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ได้กล่าวถึงทักษะการสื่อสารดูแลใจผู้สูงวัยว่า เป็นหนึ่งในทักษะสำคัญแต่มักถูกมองข้าม โดยเฉาะอย่างยิ่งในการพูดคุยกับผู้ป่วยสูงวัย แม้แต่จะเป็นในกลุ่มผู้ป่วยติดเตียงที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ต่างต้องการการมีปฏิสัมพันธ์ที่อ่อนโยน และแสดงถึงความเอาใจใส่โดยคำนึงถึงความต้องการของผู้ป่วยด้วยท่าทีที่สัมผัสได้ทั้ง “ภาษาพูด” และ “ภาษากาย”

รองศาสตราจารย์ ดร.พูลสุข เจนพานิชย์ วิสุทธิพันธุ์ อธิบายเพิ่มเติมถึงการฝึกทักษะการใช้ “ภาษาพูด” สำหรับผู้ดูแลผู้สูงวัยว่า จำเป็นต้องใส่ใจในรายละเอียดทั้งทางด้านเนื้อหาที่เข้าใจง่าย และน้ำเสียงที่ดังพอควร แม้ในผู้สูงวัยที่มีข้อจำกัดในเรื่องการได้ยิน

โดยพบว่าการสื่อสารด้วยวิธี “พูดข้างหู” ด้วยน้ำเสียงที่นุ่มนวล ให้การตอบสนองที่ดีกว่าการ “เพิ่มเสียง” เพื่อให้ผู้ป่วยสูงวัยได้ยินชัดเจน แต่อาจทำลายความเชื่อมั่นใน “ความต้องการเป็นที่เคารพ” ซึ่งจะก่อให้เกิดกำลังใจพร้อมต่อสู้กับความเจ็บป่วย จากความรู้สึกที่ได้ “เห็นคุณค่าในตัวเอง

นอกจากนี้ การแสดง “ภาษากาย” ด้วยท่าทีที่สุภาพอ่อนน้อมแม้อาจไม่ได้โดยการสัมผัส เพียงการสบตายิ้มแย้ม พร้อมเป็น “ผู้ฟังที่ดี” ด้วยการพยักหน้าตอบรับอย่างตั้งใจ ก็สามารถทำให้เกิดความร่วมมือระหว่างให้บริการได้โดยง่าย

อย่างไรก็ดี ในขณะเดียวกันไม่ควรปล่อยให้ผู้สูงวัยพูดเพื่อแสดงความรู้สึก หรือข้อคิดเห็นแต่เพียงฝ่ายเดียวกระทั่งขาดการรับฟังข้อมูลที่สำคัญ จนอาจนำไปสู่ความผิดพลาดในการรักษา ซึ่งมักแสดงผลสำคัญในการประเมินความพึงพอใจในภายหลัง

นอกจากทักษะการสื่อสารที่จำเป็นสำหรับผู้ป่วยสูงวัยแล้ว ผู้ดูแลยังควรได้เรียนรู้ถึงความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับผู้สูงอายุในด้านอื่น ๆ ที่จำเป็นเพิ่มเติมด้วย ไม่ว่าจะเป็นด้านร่างกาย อารมณ์ และสังคม เพื่อทำความเข้าใจ และให้ความช่วยเหลือผู้สูงวัยได้อย่างถูกต้อง และเหมาะสมต่อไป

ขอเพียงมีใจพร้อมช่วยเหลือผู้อื่น เพื่อร่วมทำให้ผู้สูงวัยได้เห็นคุณค่าในตัวเอง จากการได้รับการดูแลที่ดี จะนำไปสู่ความแข็งแกร่งของไทยที่พร้อมยืดหยัดบนรากฐานที่มั่นคงของสังคมผู้สูงวัย เพื่อการมีคุณภาพชีวิตที่ดีและยั่งยืนของประชาชนทั้งชาติต่อไปในอนาคต

ติดตามข่าวสารที่น่าสนใจจากมหาวิทยาลัยมหิดลได้ที่ https://mahidol.ac.th

ภาพจาก โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

สัมภาษณ์ และเขียนข่าวโดย ฐิตินวตาร ดิถีการุณ นักประชาสัมพันธ์ (ชำนาญการ) โครงการงานประชาสัมพันธ์ภายใน / พันธกิจพิเศษ งานสื่อสารองค์กร กองบริหารงานทั่วไป สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหิดล โทร. 0-2849-6208