เทคโนโลยีหูฟังแพทย์ดิจิทัลผสานปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเปิดทางใหม่ในการคัดกรองโรคลิ้นหัวใจ ซึ่งมักไม่แสดงอาการในระยะแรก และถูกวินิจฉัยล่าช้า โดยผลการศึกษาล่าสุดชี้ว่า AI ให้ความแม่นยำสูงกว่าวิธีฟังเสียงหัวใจแบบดั้งเดิมอย่างมีนัยสำคัญ

โรคลิ้นหัวใจเกิดจากลิ้นหัวใจทั้ง 4 ทำงานผิดปกติ เช่น ตีบ (stenosis) หรือรั่ว (regurgitation) ส่งผลให้การไหลเวียนเลือดผิดปกติ ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยมีข้อมูลว่าประมาณ 1 ใน 8 ของผู้มีอายุมากกว่า 75 ปีมีโรคลิ้นหัวใจระดับสำคัญ และในสหรัฐอเมริกาพบผู้ใหญ่ราว 2.5% ได้รับผลกระทบ ก่อให้เกิดการเสียชีวิตมากกว่า 60,000 รายต่อปี

ปัญหาสำคัญคือ ผู้ป่วยจำนวนมากไม่มีอาการจนโรคลุกลาม อีกทั้งอาการที่เกิดขึ้นอาจคล้ายความเสื่อมตามวัย ทำให้การตรวจพบล่าช้า แม้วิธีมาตรฐานอย่างการฟังเสียงหัวใจหรือการทำเอคโคคาร์ดิโอแกรม (echocardiography) จะใช้กันทั่วไป แต่ความแม่นยำอาจแปรผันหรือมีต้นทุนสูง

งานวิจัยจาก University of Cambridge ที่ตีพิมพ์ในวารสาร npj Cardiovascular Health วิเคราะห์เสียงหัวใจผู้ป่วย 1,767 ราย จาก 5 เครือข่าย NHS โดยใช้ AI ที่ออกแบบสำหรับหูฟังดิจิทัล และเปรียบเทียบกับผลเอคโคคาร์ดิโอแกรมซึ่งเป็นมาตรฐานอ้างอิง

แทนที่จะสอน AI ให้ตรวจหา “เสียงฟู่” แบบที่แพทย์ใช้ฟังทั่วไป นักวิจัยฝึกระบบด้วยผลเอคโคโดยตรง ทำให้ AI เรียนรู้รูปแบบเสียงละเอียดที่หูมนุษย์อาจไม่ได้ยิน แม้ในผู้ที่ไม่มีเสียงฟู่ชัดเจน

ผลลัพธ์พบว่า AI ตรวจพบผู้ป่วยลิ้นเอออร์ติกตีบรุนแรงได้ 98% และลิ้นไมตรัลรั่วรุนแรงได้ 94% เมื่อเทียบกับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป 14 ราย ที่ประเมินเสียงชุดเดียวกัน ระบบ AI ให้ผลสม่ำเสมอและแม่นยำกว่า โดยเฉพาะในโรครุนแรง

อีกการศึกษาหนึ่งในสหรัฐอเมริกา ตีพิมพ์ในวารสาร European Heart Journal – Digital Health สนับสนุนศักยภาพของหูฟังดิจิทัลผสาน AI เช่นกัน การศึกษาแบบไปข้างหน้ากับผู้ใหญ่ 357 ราย อายุ 50 ปีขึ้นไป เปรียบเทียบหูฟังทั่วไปกับอุปกรณ์ AI

ผลพบว่า หูฟัง AI มีความไว (sensitivity) 92.3% ในการตรวจโรคลิ้นหัวใจระดับปานกลางถึงรุนแรง ขณะที่หูฟังอะคูสติกแบบดั้งเดิมมีความไวเพียง 46.2% กล่าวคือ AI ตรวจพบได้มากกว่า 9 ใน 10 ราย เทียบกับเพียงประมาณ 4–5 ใน 10 รายด้วยวิธีเดิม

นักวิจัยมองว่า เทคโนโลยีนี้อาจเป็นเครื่องมือคัดกรองรวดเร็วในเวชปฏิบัติระดับปฐมภูมิ ช่วยเพิ่มโอกาสวินิจฉัยตั้งแต่ระยะต้น ลดสัดส่วนผู้ป่วยที่หลุดรอดการตรวจพบ และสนับสนุนการส่งต่อเพื่อรักษาอย่างทันท่วงที ซึ่งอาจปรับปรุงผลลัพธ์ระยะยาวของผู้ป่วยโรคลิ้นหัวใจได้อย่างมีนัยสำคัญ

 

ข้อมูลจาก : https://www.medicalnewstoday.com/articles/ai-enhanced-stethoscopes-help-spot-silent-heart-valve-disease