Universal Images Group/Getty Images
ภาพถ่ายด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบเพิ่มสีของอนุภาคไวรัสนิปาห์ภายนอกที่มีความสมบูรณ์ (สีแดง) ใกล้ขอบของเซลล์ VERO ที่ติดเชื้อ (สีน้ำเงิน)

 

25 มกราคม 2026
ปรับปรุงแล้ว 26 มกราคม 2026

  กระทรวงสาธารณสุขแถลงวันนี้ (26 ม.ค.) ว่ายังไม่พบผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัสนิปาห์ในไทย พร้อมเปิดเผยว่ามาตรการคัดกรองที่สนามบินนานาชาติ 3 แห่งคัดกรองเฉพาะเที่ยวบินจากพื้นที่เสี่ยงไม่ใช่อินเดียทั้งประเทศ

นพ.โสภณ เอี่ยมศิริถาวร รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) แถลงวันนี้ (26 ม.ค) ว่าข้อมูลล่าสุดที่กระทรวงสาธารณสุขติดตามสถานการณ์ของโรคไวรัสนิปาห์ในอินเดียพบว่ายังอยู่ในระดับที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปจากสัปดาห์ที่แล้วที่มีผู้ป่วยยืนยันเป็นบุคลากรทางการแพทย์ 2 ราย อย่างไรก็ดี หน่วยงานต่างๆ ของกระทรวงสาธารณสุขไทยได้มีการยกระดับความพร้อมและเตรียมการแนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคนี้

นพ.โสภณกล่าวว่า แม้โรคนี้อยู่ในข้อกำหนดว่าเป็นโรคติดต่ออันตรายตามกฎหมายที่ต้องรายงานเมื่อพบผู้ป่วยภายใน 3 ชม. แต่ยังไม่เคยมีผู้ป่วยโรคไวรัสนิปาห์ในประเทศไทย มีเพียงเฉพาะในต่างประเทศ โดยเหตุการณ์ล่าสุดพบผู้ป่วยในรัฐเบงกอลตะวันตกของอินเดียเท่านั้น

รองปลัด สธ. ยังกล่าวถึงมาตรการคัดกรองที่สนามบินด้วยว่าปัจจุบันมีเที่ยวบินที่บินตรงจากรัฐเบงกอลตะวันตกของอินเดียมายังประเทศไทย 3 แห่ง ได้แก่ ดอนเมือง สุวรรณภูมิ และภูเก็ต จึงเป็นที่มาที่กรมควบคุมโรคเริ่มต้นคัดกรองผู้เดินทางแบบจำกัดเฉพาะเที่ยวบินที่บินตรงมาตั้งแต่ช่วงเสาร์-อาทิตย์ที่ผ่านมา

ส่วนการเฝ้าระวังผู้ที่เดินทางกลับมาจากต่างประเทศโดยเฉพาะจากพื้นที่ที่มีรายงานการระบาดในรัฐเบงกอลตะวันตกของอินเดีย นพ.โสภณระบุว่ามีโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งพบผู้ป่วยที่มีอาการไข้ อาการทางระบบทางเดินหายใจ และอาการที่เข้าข่ายต้องสงสัย จึงได้ติดตามในช่วง 21 วัน และได้เก็บตัวอย่างส่งตรวจห้องปฏิบัติการ ซึ่งที่ผ่านมาผลออกมาไม่พบว่ามีเชื้อไวรัสนิปาห์

"เป็นการยืนยันว่าขณะนี้มาตรการของเราอยู่ในระดับที่เข้มข้นและเหมาะสม และไม่ได้ทำให้การเดินทางไปมาระหว่างประเทศมีการสะดุดหรือชะงัก ประชาชนยังเดินทางได้ตามปกติ เพียงแต่ต้องปฏิบัติตัวอย่างเคร่งครัด"

รองปลัด สธ. ยืนยันถึงความพร้อมของประเทศไทยและขอให้ประชาชนติดตามข้อมูลเป็นระยะๆ เพื่อให้ทราบสถานการณ์ล่าสุดและรับฟังคำแนะนำที่เป็นปัจจุบันมากที่สุด

เมื่อวันอาทิตย์ (25 ม.ค.) ท่าอากาศยานนานาชาติ 3 แห่งในประเทศไทย ได้แก่ ดอนเมือง สุวรรณภูมิ ภูเก็ต ได้เริ่มใช้มาตรการคัดกรองโรคติดเชื้อไวรัสนิปาห์กับผู้เดินทางจากบางพื้นที่ของอินเดีย หลังจากพบว่ามีสถานการณ์ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสชนิดนี้

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) เผยแพร่ภาพการใช้มาตรการคัดกรองของด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศที่สนามบิน 3 แห่ง หลังจากเปิดเผยเมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา (23 ม.ค.) ว่ามีรายงานสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสนิปาห์ในอินเดียที่พบผู้ป่วยยืนยันรวม 5 ราย โดยเป็นผู้ป่วยใหม่อย่างน้อย 2 รายที่ตรวจพบเมื่อช่วงต้นสัปดาห์ที่แล้ว ซึ่งอินเดียได้เร่งดำเนินการมาตรการควบคุมโรค กักกันและติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิดกว่า 180 คนในรัฐเวสต์เบงกอล พร้อมยกระดับการเฝ้าระวัง

กรมควบคุมโรคระบุว่า ปัจจุบันท่าอากาศยานภูเก็ตมีเที่ยวบินตรงจากพื้นที่ที่มีการระบาด 1 สายการบิน สัปดาห์ละ 5 เที่ยวบิน จึงมีการเพิ่มมาตรการด้านสาธารณสุขภายในอาคารผู้โดยสาร เช่น การเพิ่มวงรอบการทำความสะอาดพื้นที่และจุดสัมผัส และประสานการปฏิบัติงานร่วมกับด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศอย่างใกล้ชิดเพื่อสร้างความมั่นใจแก่ผู้ใช้บริการ

ส่วนที่ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิได้ดำเนินการคัดกรองผู้โดยสารจากประเทศอินเดีย ซึ่งเดินทางมาจากเมืองกัลกัตตา จำนวน 2 เที่ยวบิน ได้แก่ เที่ยวบิน 6E1911 และเที่ยวบิน TG314 รวมผู้โดยสารที่ได้รับการคัดกรองทั้งสิ้น 332 ราย ไม่พบผู้โดยสารเข้าเกณฑ์ผู้ป่วยต้องสงสัย

นพ.มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุเมื่อวันศุกร์ว่า ได้มอบหมายให้กองระบาดวิทยาติดตามข้อมูลสถานการณ์อย่างใกล้ชิดกับองค์การอนามัยโลก (WHO) เพื่อประเมินความเสี่ยงและเตรียมพร้อมเฝ้าระวังโรค พร้อมมีมาตรการเฝ้าระวังผู้เดินทางระหว่างประเทศที่มีความเสี่ยง แต่ย้ำว่าประเทศไทยยังไม่พบผู้ติดเชื้อและขอให้ติดตามข้อมูลจากราชการและไม่ตื่นตระหนก

บทความนี้ให้ข้อมูลว่าเชื้อไวรัสชนิดนี้มีต้นกำเนิดอย่างไร รวมถึงการติดต่อ อาการ และการรักษา

เผยค้างคาวแม่ไก่ในไทยอัตราติดเชื้อ 10% ไม่พบหลักฐานติดสู่คนหรือสุกร

พญ.จุไร วงศ์สวัสดิ์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิและโฆษกกรมควบคุมโรค เปิดเผยถึงสถานการณ์ในอินเดียวันนี้ (26 ม.ค) ว่ายังคงมีผู้ป่วยยืนยันอยู่ที่ 2 ราย ส่วนอีก 3 รายที่มีข้อมูลก่อนหน้านี้ว่าน่าจะเข้าข่าย ไม่ได้มีผลตรวจยืนยันทางห้องปฏิบัติการออกมา ขณะเดียวกันกลุ่มเสี่ยงที่สัมผัสอีกเกือบ 200 ราย ผลเป็นลบทั้งหมด และยังไม่พบรายงานผู้ป่วยเพิ่มเติม

โดยบอกว่าจากสถานการณ์ล่าสุด "ดูเหมือนว่าเชื้อไวรัสนี้ค่อนข้างที่จะไม่สามารถแพร่กระจายได้เร็วเหมือนโควิดหรือไข้หวัดใหญ่"

ส่วนการเฝ้าระวังเชื้อไวรัสนิปาห์ในประเทศไทย พญ.จุไรกล่าวถึงกรณีค้างคาวแม่ไก่ หนึ่งในกลุ่มค้างคาวผลไม้ ซึ่งมีความกังวลเรื่องเชื้อไวรัสนั้น ในประเทศไทยเคยมีรายงานการตรวจพบไวรัสนิปาห์เช่นกันซึ่งพบเมื่อนานมาแล้ว แต่อัตราส่วนการพบเชื้ออยู่เพียง10% เมื่อเทียบกับพื้นที่ที่เกิดการระบาดอย่างอินเดีย ค้างคาวที่มีเชื้ออยู่ที่ประมาณ 40% "พูดง่ายๆ คือค้างคาวบ้านเรามีสัดส่วนที่ติดเชื้อชนิดนี้ค่อนข้างน้อย" พญ.จุไรกล่าวพร้อมบอกว่าจากในพื้นที่ที่มีค้างคาวติดเชื้อ ทีมนักวิจัยและเฝ้าระวังได้เข้าไปตรวจสุกรและประชาชนในพื้นที่ ไม่พบว่ามีการติดเชื้อมาสู่ในสุกรหรือในคน

"ค่อนข้างวางใจในระดับหนึ่งว่าค้างคาวในบ้านเราถึงแม้จะมีการพบเชื้อ แต่พบในสัดส่วนที่น้อย และยังไม่ได้มีหลักฐานการแพร่เชื้อมาสู่สุกร หรือมาสู่คนแต่อย่างใด แต่ก็ยังคงเฝ้าระวังอยู่" โฆษกกรมควบคุมโรคกล่าว

 

กรมควบคุมโรค
ท่าอากาศยานภูเก็ตตั้งจุดคัดกรองผู้โดยสารที่เดินทางมาจากอินเดียเป็นวันแรกในอาทิตย์ (25 ม.ค.)

 

ไวรัสนิปาห์คืออะไร ?
โรคติดเชื้อไวรัสนิปาห์เป็นโรคติดต่อที่มีความรุนแรงสูง สามารถก่อให้เกิดอาการทางระบบประสาทและมีอัตราการเสียชีวิตสูง โดยเมื่อวันที่ 23 ม.ค. นพ.มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่าในประเทศไทยยังไม่พบรายงานผู้ป่วยในคน แต่ยังคงเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด และไวรัสนิปาห์ก็เป็นหนึ่งในโรคติดต่ออันตรายตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 "ซึ่งกำหนดให้ต้องรายงานทันทีเมื่อพบผู้ป่วยต้องสงสัย"

ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าไวรัสนิปาห์ (NiV) เป็นไวรัสที่แพร่ระบาดอย่างรวดเร็ว ซึ่งก่อให้เกิดโรคร้ายแรงในสัตว์และมนุษย์

ไวรัสนิปาห์ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 1998 ที่หมู่บ้านสุไหงนิปาห์ในประเทศมาเลเซีย จากนั้นไวรัสนี้จึงได้ชื่อว่าไวรัสนิปาห์ โดยในขณะนั้นสุกรเป็นพาหะนำโรคชนิดนี้ ทว่าหลังจากนั้นเมื่อมีการพบไวรัสนิปาห์ในแต่ละพื้นที่ก็ไม่พบว่ามีตัวกลางเฉพาะอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นพาหะและแพร่เชื้อไวรัส

เมื่อปี 2004 ประชาชนบางส่วนในบังกลาเทศติดเชื้อไวรัสชนิดนี้ หลังจากดื่มน้ำจากต้นอินทผลัม โดยค้างคาวที่นำเชื้อไวรัสมาปนเปื้อนในของเหลวที่มาจากต้นอินทผลัมเหล่านี้คือค้างคาวที่เรียกว่า ค้างคาวกินผลไม้

มีทางรักษาหรือไม่ ?
มีการยืนยันแล้วว่าไวรัสชนิดนี้สามารถแพร่จากคนสู่คนได้ และเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในโรงพยาบาลในประเทศอินเดีย

เมื่อติดเชื้อในคน การติดเชื้อไวรัสนิปาห์เป็นเหตุให้ผู้ติดเชื้อล้มป่วยด้วยโรคระบบทางเดินหายใจอย่างรุนแรง หรืออาจทำให้เกิดโรคไข้สมองอักเสบที่ถึงแก่ชีวิตได้

จนถึงปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนใดที่สามารถกำจัดโรคนี้ได้ทั้งในมนุษย์และสัตว์

ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC) ของอินเดียระบุว่า การติดเชื้อไวรัสนิปาห์มีความเกี่ยวข้องกับโรคไข้สมองอักเสบ ซึ่งทำให้เกิดความเสียหายต่อสมอง

AFP/Getty Images
เจ้าหน้าที่สาธารณสุขสวมชุดป้องกันกำจัดขยะอันตรายทางชีวภาพจากศูนย์แยกผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสนิปาห์ ณ โรงพยาบาลของรัฐในเมืองโคชิโคเด รัฐเกรละ ทางตอนใต้ของอินเดีย เมื่อปี 2023

 

อาการและการติดต่อ
หลังจากติดเชื้อไวรัสชนิดนี้ ผู้ที่ติดเชื้ออาจมีไข้สูงและปวดศีรษะเป็นเวลาตั้งแต่ 3-14 วัน อาการเหล่านี้อาจทำให้ผู้ป่วยเข้าสู่ภาวะโคม่าภายใน 24-48 ชั่วโมง

การติดเชื้อในระยะแรก ผู้ป่วยจะมีอาการหายใจลำบาก และประมาณครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยจะมีปัญหาเกี่ยวกับระบบประสาทด้วย

ในปี 1998-1999 มีผู้ติดเชื้อไวรัสชนิดนี้ 265 คน

ในบรรดาผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ประมาณ 40% เป็นผู้ป่วยที่มีอาการทางระบบประสาทรุนแรง และไม่สามารถช่วยชีวิตไว้ได้

โดยทั่วไปแล้วมนุษย์สามารถรับติดเชื้อไวรัสชนิดนี้จากค้างคาว สุกร หรือติดต่อจากคนสู่คน

ในมาเลเซียและสิงคโปร์ มีข้อมูลว่าพบการระบาดจากสุกร ขณะที่ในอินเดียและบังกลาเทศความเสี่ยงที่จะติดเชื้อจะสูงขึ้นเมื่อมีการสัมผัสระหว่างมนุษย์ด้วยกัน

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุขของไทย ระบุว่า การติดเชื้ออาจมาจากการรับเชื้อจากสัตว์พาหะอื่นๆ การรับประทานผลไม้ที่มีเชื้อไวรัส หรือการติดจากคนสู่คนได้ในช่องทางต่างๆ ดังนี้

• ติดเชื้อจากสัตว์สู่คน จากการสัมผัสโดยตรงกับสิ่งคัดหลั่ง เช่น น้ำลาย ปัสสาวะ มูล เลือดของสัตว์ที่ติดเชื้อ โดยเฉพาะค้างคาวผลไม้ (แหล่งเรื้อรังของโรค) และสุกร (โฮสต์กึ่งกลาง)


• ติดเชื้อจากการกินอาหารที่ปนเปื้อน กินผลไม้ที่มีรอยกัดแทะของค้างคาว หรือดื่มน้ำช่อดอกมะพร้าวหรืออินทผลัมที่ปนเปื้อนน้ำลาย ปัสสาวะหรือมูลค้างคาว


• ติดเชื้อจากคนสู่คน ผ่านการสัมผัสใกล้ชิดกับสารคัดหลั่งของผู้ป่วย เช่น น้ำลายหรือเสมหะ โดยมักพบในกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วยหรือบุคลากรทางการแพทย์

เรารู้อะไรบ้างเกี่ยวกับการระบาดในอินเดีย
สำนักข่าวอินดิเพนเดนท์ในอังกฤษรายงานเมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมาว่ามีการตรวจพบกรณีการติดเชื้อไวรัสนิปาห์ในรัฐเวสต์เบงกอล ประเทศอินเดียแล้วอย่างน้อย 5 ราย โดยกรณีที่ได้รับการยืนยันแล้วว่าติดเชื้อประกอบด้วยพยาบาล 2 คน แพทย์ 1 คน และเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอีก 1 คน โดยบางรายอยู่ในอาการวิกฤตและบางรายเริ่มมีอาการดีขึ้น ขณะเดียวกันทางการได้มีคำสั่งกักตัวกลุ่มเสี่ยงเกือบ 100 คน

ขณะที่สำนักข่าวเดอะเทเลกราฟรายงานเมื่อวันที่ 21 ม.ค. ถึงกรณีผู้ติดเชื้อไวรัสนิปาห์ซึ่งเป็นพยาบาล 2 คน ที่ทำงานในโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในเมืองบาราซัต รัฐเวสต์เบงกอลว่ากรณีนี้ส่งผลให้มีการประกาศเตือนภัยทั่วประเทศ รวมถึงมาตรการกักกันและเฝ้าระวังในพื้นที่

"พยาบาล 2 คนในโรงพยาบาลเอกชนติดเชื้อไวรัสนิปาห์ และหนึ่งในนั้นมีอาการหนัก" นายนาเรน สวรูป นิกัม เลขาธิการหลักของกระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการครอบครัว รัฐเวสต์เบงกอล กล่าวกับสำนักข่าวเดอะเทเลกราฟ

เดอะเทเลกราฟรายงานโดยอ้างแหล่งข่าวจากโรงพยาบาลว่า พยาบาลทั้ง 2 คนซึ่งคนหนึ่งอยู่ในอาการโคม่า ติดเชื้อไวรัสขณะดูแลผู้ป่วยที่มีอาการทางระบบหายใจรุนแรง และเสียชีวิตในเวลาต่อมาก่อนที่จะสามารถตรวจหาเชื้อได้

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา อินเดียเผชิญกับการระบาดของไวรัสนิปาห์เป็นระยะๆ โดยนอกจากไวรัสนี้จะสามารถแพร่จากค้างคาวสู่มนุษย์ได้โดยผ่านทางอาหารที่ปนเปื้อนแล้ว ยังสามารถแพร่จากค้างคาวไปยังหมูได้ ซึ่งเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการแพร่เชื้อต่อไปยังคน

ล่าสุด รัฐต่างๆ ในอินเดียหลายแห่งได้สั่งการให้หน่วยงานด้านสาธารณสุขเสริมมาตรการการเฝ้าระวังโรคไข้สมองอักเสบเฉียบพลัน (Acute Encephalitis Syndrome-AES) ที่อาจเกิดจากเชื้อไวรัสนิปาห์

คำแนะนำฉบับหนึ่งที่ออกโดยทางการในรัฐทมิฬนาฑู ซึ่งเป็นรัฐทางตอนใต้ของอินเดีย ระบุว่า "ผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาด้วยโรคไข้สมองอักเสบเฉียบพลัน โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติการเดินทางหรือสัมผัสกับผู้ป่วยจากรัฐเวสต์เบงกอล ควรได้รับการเฝ้าระวังและประเมินอย่างใกล้ชิดเพื่อตรวจหาความเป็นไปได้ของการติดเชื้อไวรัสนิปาห์"

AFP/Getty Images
ในปี 2018 เกิดการระบาดของไวรัสนิปาห์ในบางรัฐของอินเดีย

 

ข้อมูลการพบผู้ติดเชื้อไวรัสนิปาห์ที่อินเดียในอดีต
เมื่อปี 2024 บีบีซีรายงานว่าหน่วยงานสาธารณสุขในรัฐเกรละของอินเดียได้ออกประกาศเตือนหลังจากเด็กชายอายุ 14 ปีเสียชีวิตจากไวรัสนิปาห์ และพบว่ามีผู้ที่มีความเสี่ยงสูงอีก 60 คน โดยเด็กชายคนดังกล่าวเสียชีวิตหลังจากทางการยืนยันการติดเชื้อเพียงวันเดียวตามการรายงานของสื่อในอินเดีย

ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกระบุว่า การระบาด 2 ครั้งแรกในปี 2001 และ 2007 เกิดขึ้นในรัฐเวสต์เบงกอล ทางตะวันออกของประเทศอินเดีย

ต่อมาในปี 2018 มีผู้เสียชีวิต 17 รายจากการระบาดในเขตโคชิโคเด (Kozhikode) และมาลาปุรัม (Malappuram) ในรัฐเกรละทางตอนใต้ของอินเดีย

เมื่อปี 2023 ก็พบว่ามีผู้ติดเชื้อไวรัสนิปาห์ในรัฐเกรละของอินเดีย ซึ่งถือเป็นการระบาดของโรคนิปาห์ครั้งที่ 4 ในรัฐเกรละนับตั้งแต่ปี 2018

การสืบสวนที่เผยแพร่โดยรอยเตอร์เมื่อปี 2023 พบว่ารัฐเกรละซึ่งเป็นรัฐในเขตร้อนกำลังประสบกับการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็วและสูญเสียต้นไม้จำนวนมาก ได้สร้าง "สภาวะที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการแพร่ระบาดของไวรัสอย่างเช่นไวรัสนิปาห์"

 

 

ขอขอบคุณแหล่งที่มาของข้อมูล : https://www.bbc.com/thai/articles/c4g0le1y455o