July 3, 2026
อาการจมูกตัน หรือคัดจมูก เป็นปัญหากวนใจที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของใครหลายคน บางทีก็เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ต้องการพักผ่อนอย่างเวลานอน หรือเพียงแค่อากาศเปลี่ยนแปลงอาการจมูกตันก็พร้อมแสดงอาการทันที แล้วอาการจมูกตันเกิดจากอะไร? เราควรจะรับมืออย่างไร? มาหาคำตอบในบทความกัน
จมูกตัน หรือคัดจมูก (Nasal Congestion) คือ ภาวะเยื่อจมูกบวมทำให้ช่องจมูกเกิดการอุดตัน หรือแคบลง จนทำให้เรารู้สึกหายใจไม่ออก หรืออาจเกิดจากการมีน้ำมูกสะสมในโพรงจมูก จนทำให้รู้สึกแน่น หรือหายใจได้ลำบาก
อาการจมูกตัน สามารถเป็นได้ทั้งข้างเดียว หรือ 2 ข้าง และสามารถเป็นเรื้อรังได้ หากปล่อยไว้ไม่รีบรักษา อาการจมูกตันอาจส่งผลต่อคุณภาพการนอนและการใช้ชีวิตในระยะยาวได้
จมูกตันเกิดจากอะไรได้บ้าง?
อาการจมูกตันสามารถเกิดขึ้นได้อย่างฉับพลันหรือกลายเป็นอาการเรื้อรัง ซึ่งมาจากหลายปัจจัยรอบตัว โดยเบื้องต้นมี 5 สาเหตุหลักที่พบได้บ่อยที่สุด ดังต่อไปนี้
1. ภูมิแพ้
ภูมิแพ้เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้หลายคนเกิดอาการจมูกตันได้ โดยอาการภูมิแพ้เกิดจากภาวะที่ร่างกายมีปฏิกิริยาต่อสารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ เกสรดอกไม้ จนทำให้เกิดผลต่อระบบอวัยวะต่างๆ ของร่างกายได้
โดยอาการจมูกตัน หรือคัดจมูก อาจเกิดจากภูมิแพ้ในระบบหายใจ ซึ่งมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย ทั้งมีน้ำมูก จาม คันจมูก คันคอ ไอเรื้อรังแบบมีเสมหะ ไปจนถึงอาการที่รุนแรงขึ้นอย่างแน่นหน้าอกและหอบ
อีกคำถามที่หลายคนสงสัยคือ ทำไมเวลาฝนตกมักจะมีอาการจมูกตัน? เหมือนอาการจมูกตันเวลาฝนตกเป็นสิ่งที่มาคู่กัน โดยอาการดังกล่าวนี้เป็นอาการของ “ภูมิแพ้อากาศ” ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิและความชื้น ส่งผลให้เยื่อบุโพรงจมูกบวมและอักเสบ เราจึงหายใจไม่สะดวก
2. ไข้หวัด
ไข้หวัดเป็นอาการติดเชื้อทางระบบหายใจ ทำให้เยื่อจมูกบวมและแดง โดยส่วนใหญ่มักจะมีอาการคัดจมูก มีน้ำมูก ไอ เจ็บคอ และอาจมีไข้ร่วมด้วย หากอาการไม่รุนแรง ไข้หวัดสามารถหายเองได้จากการดูแลร่างกายด้วยการพักผ่อนให้เพียงพอ ทานยาตามอาการ และล้างจมูก
3. ไซนัสอักเสบ
ไซนัสคือ โพรงอากาศบนใบหน้ารอบๆ จมูกทั้ง 2 ข้างของใบหน้า มีทั้งหมด 4 คู่ คือ บริเวณโหนกแก้ม หัวตา หน้าผากใกล้กับหัวคิ้ว และในกะโหลกศีรษะ ใกล้ฐานสมอง
ไซนัสมีเยื่อบุต่อกับเยื่อบุโพรงจมูก และเมื่อเยื่อบุโพรงจมูกบวมอักเสบจะส่งผลให้ไซนัสตีบตัน ทำให้มีน้ำมูกคั่งอยู่ในโพรงจมูกจนเกิดการอักเสบได้
ไซนัสอักเสบมักจะมีอาการคัดจมูก น้ำมูกข้นเป็นสีเขียว ปวดหน่วงๆ บริเวณหน้าผาก เจ็บคอ อ่อนเพลีย โดยไซนัสอักเสบอาจเกิดขึ้นได้ทั้งแบบฉับพลันและแบบเรื้อรัง ซึ่งหากเป็นนานกว่า 12 สัปดาห์ควรรีบไปพบแพทย์ในทันที
4. ผนังกั้นช่องจมูกคด
ผนังกั้นช่องจมูกคดคือ ภาวะที่กระดูกอ่อนที่กั้นกลางระหว่างรูจมูกซ้ายและขวาเบี้ยว หรือเอียง ทำให้มีข้างใดข้างหนึ่งที่รูจมูกแคบ อากาศไหลผ่านไม่สะดวก ส่งผลให้เกิดอาการจมูกตันข้างเดียวเรื้อรัง หายใจลำบาก นอนกรน และเลือดกำเดาไหลง่าย
ผนังกั้นช่องจมูกคดสามารถเกิดจากการเจริญเติบโตของใบหน้าที่ไม่สมดุล และอุบัติเหตุ หรือการกระแทกบริเวณจมูก หากไม่ได้มีอาการรุนแรง สามารถรักษาด้วยการใช้ยาพ่นสเตียรอยด์และการล้างจมูก เพื่อลดการอักเสบของเยื่อบุโพรงจมูก แต่ถ้าการรักษาเบื้องต้นไม่ได้ผล มีผลกระทบกับชีวิตประจำวัน ผู้ป่วยสามารถผ่าตัดเพื่อรักษาภาวะผนังกั้นช่องจมูกคดได้
5. ริดสีดวงจมูก
ริดสีดวงจมูกคือ ภาวะที่เยื่อบุโพรงจมูกเกิดการอักเสบจนยื่นออกมาเป็นก้อนหรือติ่งเนื้อ ทำให้การหายใจไม่สะดวก คัดจมูก รับรู้กลิ่นได้น้อยลง หากเนื้องอกมีขนาดใหญ่มากอาจไปอุดตันโพรงจมูก ทำให้เป็นไซนัสอักเสบ หรือนำไปสู่โรคหยุดหายใจขณะนอนหลับได้
อาการจมูกตันแบบไหนน่าเป็นห่วง?
อาการจมูกตันมักเกิดขึ้นบ่อยจนกลายเป็นความเคยชิน โดยปกติแล้วอาการนี้สามารถหายได้เอง แต่ถ้าหากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำให้รีบไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาอย่างถูกวิธี
โดยสัญญาณเตือนและอาการจมูกตันที่น่าเป็นห่วง มีดังนี้
• คัดจมูกเรื้อรัง: มีอาการจมูกตันติตต่อกันนานเกิน 2 สัปดาห์
• สีน้ำมูกผิดปกติ: น้ำมูกเปลี่ยนเป็นสีเขียว สีเหลืองเข้ม หรือมีเลือดปน
• มีไข้สูง: มีไข้ร่วมกับอาการแน่นโพรงจมูก
• ปวดบริเวณใบหน้า: มีอาการปวดศีรษะ หรือปวดหน่วงบริเวณหน้าผากและโหนกแก้ม (บริเวณไซนัส)
อาการข้างต้นนี้ อาจเป็นสัญญาณของโรคอย่างไซนัสอักเสบ ริดสีดวงจมูก หรือโรคร้ายแรงทางระบบทางเดินหายใจได้ ดังนั้น หากพบอาการแบบนี้ร่วมกับอาการจมูกตัน แนะนำให้รีบไปพบแพทย์ในทันที
วิธีแก้จมูกตันแบบง่ายๆ
วิธีแก้อาการจมูกตัน สามารถทำได้หลายวิธี ทั้งรักษาด้วยตัวเองเบื้องต้นและการใช้ยา หากมีอาการเพียงเล็กน้อย สามารถเลือกทำตามวิธีเหล่านี้เพื่อบรรเทาอาการจมูกตันได้ด้วยตัวเอง ดังนี้
1. ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ
ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือจะช่วยทำความสะอาดโพรงจมูก โดยการล้างเมือกส่วนเกินและน้ำมูกที่สะสมอยู่ภายในโพรงจมูก สามารถช่วยลดการอักเสบของเยื่อบุและทำให้หายใจสะดวกมากขึ้น
2. สูดไอน้ำอุ่น หรือประคบน้ำอุ่น
ไอน้ำอุ่น หรือการประคบอุ่น ช่วยทำให้โพรงจมูกมีความชุ่มชื้น ลดการบวมของเยื่อบุ และทำให้การไหลเวียนของเลือดดีขึ้น โดยผู้ป่วยสามารถเพิ่มสมุนไพรที่ช่วยให้รู้สึกสดชื่น และช่วยเรื่องระบบหายใจได้ เช่น เปปเปอร์มินต์ และยูคาลิปตัส
3. นวดกดจุดบริเวณจมูก
การนวดกดจุดบริเวณสันจมูกและหัวคิ้ว สามารถช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและลดอาการจมูกตันได้ดี
4. นอนศีรษะสูง
การปรับท่านอนโดยนำหมอนมาหนุนเพิ่มให้ศีรษะยกสูงขึ้นประมาณ 15 – 30 องศา สามารถช่วยให้การหายใจสะดวกขึ้น และลดการคั่งค้างของน้ำมูกในโพรงจมูก ซึ่งสามารถทำสลับกับการนอนตะแคงข้างได้
5. ดื่มน้ำและพักผ่อนให้เพียงพอ
การดื่มน้ำให้เพียงพอ สามารถช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ร่างกาย และทำให้เมือกในโพรงจมูกไม่ข้นเหนียวจนอุดตันรูจมูก นอกจากนี้ การพักผ่อนที่เพียงพอยังช่วยทำให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้น และเสริมภูมิต้านทานได้ด้วย
6. อยู่ในที่อากาศถ่ายเท หลีกเลี่ยงฝุ่นและมลภาวะต่างๆ
เนื่องจากความอับชื้น เชื้อราในหน้าฝน รวมถึงฝุ่นละอองขนาดเล็กอย่าง ฝุ่น PM 2.5 สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการภูมิแพ้และเยื่อบุโพรงจมูกบวมอักเสบจนจมูกตันได้ง่าย สำหรับใครที่ต้องการดูแลตัวเองเพิ่มเติม สามารถเข้าไปอ่านวิธีรับมือและ คู่มือการป้องกันฝุ่น PM 2.5 อย่างละเอียด เพื่อช่วยลดการระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจและปกป้องสุขภาพของทุกคนในครอบครัวได้อย่างถูกวิธี
จมูกตัน อาการที่รับมือได้ แต่ไม่ควรเพิกเฉย
จมูกตันเป็นอาการที่เกิดจากเยื่อบุโพรงจมูกบวมและอักเสบ ทำให้โพรงจมูกอุดตัน หรือแคบลงจนหายใจไม่สะดวก ซึ่งสาเหตุมาจากหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นภูมิแพ้ ไข้หวัดที่ไม่อันตราย ไซนัสอักเสบ ไปจนถึงริดสีดวงจมูก
โดยอาการจมูกตันสามารถรักษาเองได้เบื้องต้นด้วยการล้างจมูก รักษาความชุ่มชื้นของโพรงจมูก และหลีกเลี่ยงฝุ่น มลภาวะต่างๆ ที่ก่อให้เกิดอาการภูมิแพ้
อย่างไรก็ดี แม้จะดูแลตัวเองได้ดีแค่ไหน แต่สิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยากคือ สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนที่ฝนตกต่อเนื่อง ซึ่งนอกจากอาการจมูกตันที่เกิดจากภูมิแพ้อากาศแล้ว ยังมีความเสี่ยงต่อโรคทางเดินหายใจที่อาจรุนแรงมากกว่าไข้หวัดทั่วไปเช่นกัน
ดังนั้น ไม่เพียงแต่จะเตรียมรับมือได้ตั้งแต่การดูแลสุขภาพเป็นประจำเท่านั้น การสังเกตความผิดปกติของร่างกาย ไปจนถึงการวางแผนรองรับค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพก็เป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้กัน
ขอขอบคุณแหล่งที่มาของข้อมูล : https://easysunday.com/blog/nasal-congestion-cause-and-relief/
