7 คู่โรคที่มักมาด้วยกัน! เจอโรคหนึ่ง อย่าลืมเช็กอีกโรค

7 คู่โรคมักมาคู่กัน เจอโรคหนึ่งมักเจออีกโรคหนึ่ง ค่อยๆเกิดขึ้นแบบเงียบๆ มีโรคอะไรบ้าง
1. เบาหวาน + โรคไตเรื้อรัง — น้ำตาลสูงนาน ๆ ไตก็เสียได้!
คนเป็นเบาหวานหลายคน ตั้งใจดูแต่ค่าน้ำตาลสะสม HbA1c
พอเห็นตัวเลขลดก็ดีใจ แต่ผมอยากให้ดูค่าไตด้วย
เพราะน้ำตาลสูงเรื้อรังทำให้หลอดเลือดเล็ก ๆ ในหน่วยกรองไตเสียหายได้
ที่น่าห่วงคือช่วงแรกไตอาจเริ่มเสีย โดยที่ยังไม่มีอาการอะไรเลย
ปัสสาวะก็ปกติ ไม่ปวดหลัง ไม่บวม สิ่งที่ควรเช็กคือ eGFR และ UACR
ตัวแรกดูการกรองของไต ตัวหลังดูโปรตีนรั่วในปัสสาวะ
คนเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ควรตรวจทั้งสองอย่างตั้งแต่ได้รับการวินิจฉัย
และอย่างน้อยปีละครั้ง หากพบความผิดปกติอาจต้องตรวจบ่อยขึ้น


2.ความดันสูง + หยุดหายใจขณะหลับ — กรนจนบ้านสั่น อย่าคิดว่าแค่หลับสนิท!
บางคนกินยาความดันหลายตัว แต่ความดันก็ยังคุมไม่ค่อยอยู่
พอถามเรื่องการนอน คนที่บ้านบอกว่ากรนดังมาก
บางช่วงเหมือนหยุดหายใจ แล้วก็สะดุ้งเฮือกขึ้นมา
แบบนี้ผมอยากให้นึกถึง ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ หรือ OSA
เพราะเวลาหยุดหายใจซ้ำ ๆ ออกซิเจนในเลือดอาจลดลง
ร่างกายก็ถูกกระตุ้นให้ตื่นตัว ส่งผลให้ความดันสูงขึ้นได้ ถ้าความดันคุมยาก กรนดัง
และง่วงมากตอนกลางวัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมิน OSA
บางคนอาจต้องตรวจการนอนหลับ


3. ไขมันพอกตับ + เบาหวาน — สองโรคนี้มีเรื่องดื้ออินซูลินเข้ามาเกี่ยว!
หลายคนพออัลตราซาวด์เจอไขมันพอกตับ ก็รีบกลับบ้านไปงดของทอด
แต่ผมอยากให้ดูเรื่องน้ำตาลด้วย เพราะไขมันพอกตับที่เกี่ยวข้องกับ
ความผิดปกติทางเมตาบอลิซึม หรือ MASLD มักพบร่วมกับภาวะดื้ออินซูลิน
พูดง่าย ๆ คืออินซูลินทำงานได้ไม่ดี น้ำตาลจึงคุมยากขึ้น
ขณะเดียวกันตับก็มีโอกาสสะสมไขมันมากขึ้น แต่ไม่ได้แปลว่าคนไขมันพอกตับทุกคน
จะต้องเป็นเบาหวาน สิ่งที่ควรเช็กคือ FBS หรือ HbA1c
รวมถึงความดันและไขมันในเลือด อีกอย่างที่อยากย้ำคือ ถ้าเจอไขมันพอกตับแล้ว
อย่าลืมประเมินความเสี่ยงพังผืดตับด้วย เพราะค่าตับปกติก็ไม่ได้แปลว่า ไม่มีพังผืดในตับเสมอไป

4. โรคเกาต์ + โรคไตเรื้อรัง — ยูริกกับไตเกี่ยวข้องกันมากกว่าที่คิด!
คนเป็นเกาต์บางคน สนใจแค่ว่าวันนี้ปวดนิ้วโป้งเท้าหรือเปล่า
พอข้อหายบวมก็คิดว่าจบแล้ว แต่อยากให้ดูค่าไตด้วย
เพราะไตมีหน้าที่ขับกรดยูริก ออกจากร่างกายส่วนหนึ่ง
ถ้าไตทำงานลดลง การขับยูริกก็อาจลดลงตาม ทำให้ควบคุมระดับยูริกยากขึ้น
และคนที่เป็นเกาต์ ก็มักมีความดันสูง เบาหวาน
หรือปัจจัยเสี่ยงโรคไตร่วมด้วย สิ่งที่ควรตรวจคือ Creatinine, eGFR
และระดับกรดยูริกในเลือด อย่าลืมแจ้งแพทย์เรื่องยาแก้ปวดที่ใช้
เพราะยาแก้ปวดข้อบางชนิด อาจทำให้ไตทำงานแย่ลงได้


5.PCOS + เบาหวานชนิดที่ 2 — ประจำเดือนผิดปกติ อาจเกี่ยวกับอินซูลินด้วย!
ผู้หญิงบางคนประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มีสิว หน้ามัน หรือขนขึ้นเยอะผิดปกติ
พอไปตรวจถึงรู้ว่าเป็น PCOS หรือภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ
แต่เรื่องนี้ไม่ได้เกี่ยวกับรังไข่อย่างเดียวครับ เพราะคนที่เป็น PCOS จำนวนหนึ่ง
มีภาวะดื้ออินซูลินร่วมด้วย ทำให้ร่างกายจัดการน้ำตาลได้ไม่ดี
และเพิ่มความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 ที่สำคัญ คนรูปร่างผอมก็เป็น PCOS
และมีความผิดปกติของน้ำตาลได้เหมือนกัน สิ่งที่ควรเช็กคือระดับน้ำตาลในเลือด
โดยเฉพาะการตรวจ OGTT ที่ช่วยประเมินความผิดปกติได้ละเอียดขึ้น
แนวทางแนะนำให้คนที่เป็น PCOS ประเมินระดับน้ำตาลตั้งแต่ได้รับการวินิจฉัย
และติดตามซ้ำทุก 1–3 ปี ตามความเสี่ยงของแต่ละคน


6. ไทรอยด์ต่ำ + ไขมันในเลือดสูง — กินไม่มัน แต่ LDL ยังสูงได้!
เคยไหมครับ คุมอาหารดีแล้ว ลดหมูสามชั้น ลดของทอด
แต่พอไปเจาะเลือด LDL ยังสูงอยู่ บางคนอาจไม่ได้มีปัญหา
จากอาหารเพียงอย่างเดียว พราะถ้าต่อมไทรอยด์ทำงานน้อย
ร่างกายจะจัดการคอเลสเตอรอลได้ลดลง ทำให้ LDL สูงขึ้นได้
คนที่เป็นไทรอยด์ต่ำบางคน ยังมีอาการเหนื่อยง่าย ขี้หนาว
ท้องผูก ผิวแห้ง หรือน้ำหนักเพิ่มร่วมด้วย ถ้าไขมันสูงโดยหาสาเหตุไม่ชัด
แพทย์อาจพิจารณาตรวจ TSH และ Free T4 เพราะถ้าพบว่าไทรอยด์ต่ำจริง
การรักษาไทรอยด์ให้เหมาะสม อาจช่วยให้ระดับไขมันดีขึ้นได้ครับ
แต่ไม่ใช่ว่าคน LDL สูงทุกคน จะต้องเป็นโรคไทรอยด์นะครับ


7. โรคอ้วน + ข้อเข่าเสื่อม — น้ำหนักที่เพิ่ม เข่าต้องช่วยแบกด้วย!
บางคนเริ่มปวดเข่าเวลาเดิน ขึ้นบันไดก็เจ็บ ลุกจากเก้าอี้ก็ลำบาก
สุดท้ายเลยหยุดออกกำลังกายพอไม่ค่อยได้ขยับตัว น้ำหนักก็เพิ่มอีก
ทีนี้เข่าต้องแบกน้ำหนักมากกว่าเดิม กลายเป็นวงจรที่แก้ยากขึ้น
เพราะน้ำหนักตัวที่มากเกินไป เพิ่มแรงกดต่อข้อเข่าเวลาเดิน
และโรคอ้วนยังเกี่ยวข้องกับการอักเสบ ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพข้อด้วย
แต่ไม่ได้หมายความว่าคนน้ำหนักเยอะ จะต้องเป็นข้อเข่าเสื่อมกันทุกคน
สิ่งที่ควรเช็กคือน้ำหนัก รอบเอว และอาการปวดหรือข้อฝืดเวลาเคลื่อนไหว
ถ้าน้ำหนักเกินและมีข้อเข่าเสื่อม การค่อย ๆ ลดน้ำหนักร่วมกับ
การฝึกกล้ามเนื้อต้นขาและสะโพก สามารถช่วยลดปวดและเพิ่มการใช้งานข้อได้
ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากวิ่ง เดินตามกำลัง ปั่นจักรยานอยู่กับที่
หรือออกกำลังกายในน้ำก็เป็นทางเลือกได้ ??

• เป็นเบาหวาน อย่าลืมเช็ก eGFR และ UACR
• ความดันคุมยาก แถมกรนดัง ควรประเมินภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
• มีไขมันพอกตับ ควรเช็กน้ำตาล ไขมัน และความเสี่ยงพังผืดตับ
• เป็นเกาต์ ควรติดตามยูริกและค่าไต
• เป็น PCOS ควรประเมินระดับน้ำตาล
• ไขมันสูงผิดปกติ อาจต้องตรวจไทรอยด์ตามข้อบ่งชี้
• โรคอ้วนร่วมกับปวดเข่า ควรประเมินข้อเข่าและวางแผนลดน้ำหนัก

 


ขอบคุณข้อมูลจาก facebook หมอเจด